~~ POMAK KLTR ~~
Genel Kategori => POMAK KÜLTÜRÜ => Pomak Kimdir ? => Konuyu balatan: merkur59 - 17 Kasm 2009, 21:09:38
-
Anadolu mozaiðinin belki de en az tanýnan halklarý arasýndadýr Pomaklar. Halk danslarý, gelenek görenekleri ve yemekleriyle coðrafyamýzýn tanýnmasý gereken kültürel zenginliklerini saklar Pomak köyleri. Mübadele sonrasý Trakya'daki Rum köylerine yerleþtirilen Pomaklar Bulgaristan’ýn Kýrcaali, Doyran, Deliorman razgrat, pleven ,þumnu,bölgelerinden gelip Rumeli kültürüne ayrý bir renk katmýþlardýr.
Tarih boyunca doðayla barýþýk yaþayan ve özgürlüklerine oldukça düþkün bir halk olarak tanýnan pomaklartanýnmaktan kendini tanýtmaktan nedensse hep geri çekilmiþtir bunun nedenini kendileri yani bizlerde bilmememekteyiz sanýrým .B.KONCA
Pomaklar'ýn Türkiye'ye geliþi 1877 / 1878 (eski takvime göre 1293 ve bu yüzden Türkiyede genelde 93 macýrý adlandýrmasýda yapýlmaktadýr) yýlý Osmanlý-Rus savaþýndan sonra ve izleyen yýllarda yaþanan göçlerle yoðunluk kazanmýþtýr.
Çanakkale'nin bazý ilçeleri ile Gönen, Manyas, Darýca, Þevketiye, Erdek, Edincik, Ýnegöl, Yenice, Biga, Edirne, Ýpsala, Keþan, Uzunköprü, Beykoz, Çatalca, Silivri, Ýzmir-Bayýndýr, Kemalpaþa, Babaeski, Demirköy, Ýðneada, Lüleburgaz, Pehlivanköy, Tekirdað, Malkara'Hayrabolu,da çoðunlukla....
Edirne/Keþan koruklu köyü Bursa ve civarý.
Hacýköy, Beðendik
Balýkesir / Gönen - [Hafýz Hüseyin Bey Köyü (Rumca adý "Elbislik" Yunanistan'in Kavala þehrine baðlý Kurtlu köyünde yaþayan pomaklar buraya yerleþtirilmiþ)]Hasanbeyköyü{Balýkesir Erdek Yukarýyapýcý, Belkýs, Ballýpýnar, Düzler 1924 mübadele pomaklarý}. (Pomakköy) Manyas, Necipköy, Bursa Mudanya Dereköy mübadele pomaklarý, Çanakkale / çal köyü ýrbaalan, ilyasalan, Edirne (enez\sultaniçe, KEÞAN-ORHANÝYE KÖYÜ(Ýpsala /esetce beldesi,alicopehlivan köy,kocahýdýr beldesi)(Meriç/Hasýrcýarnavut Koyu,Kavaklý Köyü,Subaþý Beldesi),(Havsa/Azatlý köyü),Karahamza Köyü,Uzunköprü/Yaðmurca köyü,Uzunköprü/Sazlýmalkoç köyü,Uzunköprü/Baþaðýl köyü,Lüleburgaz, Babaeski, Kofçaz, Saray, Karaaðaç, Pehlivanköy, Alpullu, Katranca, Büyük Mandýra , Ýstanbul, Eskiþehir Osmaniye Beldesi , Ýzmir, Kýrklareli, Yalakdere köyü(Konya/ýlgýn/bogazkent köyü)ve(Konya/Çumra/Gökhüyük köyü) Hayrabolu Þalgamlý Beldesi, Çerkezmusellim kasabasý,Malkara Prafça (Çýnaraltý köyü)Malkara Batkýnköyü, Hayrabolu Popköy (Kabahöyük)Hayrabolu- Daniþment köyüManisa soma turgutalp kasabasý...Manisa-Karaaðaçlý köyü manisa soma Turgutalp kasabasý,Manisa selimþahlar kasabasý...
meriç küplü köyü pomaklardan oluþmaktadýr.( Balýkesir/Erdek merkez,Ocaklar beldesi,Narlý,Ýlhanlar,Doðanlar,Turanlar köylerinde yaþayan halk.1924 Nüfus mübadelesiyle Yunanistan/Karacaova'dan göçme.Çoðunluðu Karacaova'nýn Trisino,Prebidiþte,Bizovo ve Strupino köylerinden göçme.Anadilleri Makedoncaya benzer.)
Balýkesir/Erdek ilçesi Düzler,belkýs,yukarý yapýcý ve ballýpýnar Köylerinde yaþayan halk.1924 nüfus mübadelesiyle Yunanistan/Kavala/Kokola köyünden göçme.Anadilleri bulgarcaya benzer.
POMAKLAR AYRICA:
Bulgaristan []Pomaklar, Bulgaristan'da Smolyan, Blagoevgrad, Pazarcýk, Velingrad, Razlog,Yakoruda, Kýrcali, Gotse Delcev bölgelerinde ve Mesta Vadisi, Rodop Daðlarý'nda sýkýþýk alanlarda yaþamakatadýr. Lofça Bölgesi civarýnda ise küçük Pomak gruplarý bulunmaktadýr. Bununla birlikte Pomaklarýn %90’ý Rodop daðlarýnýn güneyinde bulunmaktadýr. 2001 Bulgaristan Nüfus Sayýmý'na göre Burgaz eyaleti nüfusu 1.423.500'dür, 58.000 kiþilik bir kesim anadilini Pomakça beyan etmiþtir.
Bulgar Ýçiþleri Bakanlýðýnýn 1989'da Pomaklar için yaptýðý çalýþmada, nüfuslarýnýn 268.971 ile toplam nüfusun %3’ünü oluþturduðunu ortaya koymuþtur.
Makedonya []Makedonya'da Pomaklar Berova, Debre, Manastýr, Struga, Dolna Reka ve Üsküp civarýnda yaþamaktadýrlar. Nüfuslarý tam tespit edilememekle birlikte toplam 40.000 olduðu söylenmektedir.
Gora, Makedonya'daki daðlýk bir alanýn adý. Burada yaþayan insanlar da Goralý olarak anýlýyor. Araþtýrmacý Erhan Türbedar'ýn tespitlerine göre Makedonya'da Goralýlar diye ayrý bir kavim bulunuyor. 1991'de yapýlan son nüfus sayýmýna göre Goralýlarýn nüfusu 40 bin civarýnda...
Arnavutluk ve Kosova []Arnavutluk'ta Pomaklar genellikle Makedon sýnýrýna yakýn olan Golo Bardo, Gora ve Sredska Jupa civarýnda yaþamaktadýrlar.Fakat bu güne kadar Arnavutluk Pomaklarý hakkýnda çokta ayrýntýlý araþtýrma olmamýþtýr hatta tamamen yok sayýlmýþlardýr. Tahmin edilen nüfuslarý oldukça ilgi çekicidir. ÇünkÜ kaynaklar Arnavutluk'taki Pomak nüfusunu 80.000-120.000 olduðunu tahmin etmektedirler.
Kosova'daki Pomaklar yoðunluklar Makedonya ve Arnavutluk sýnýrlarýna yakýn olan Dragas bölgesinde yaþamaktadýrlar. Kullnadýklarý dil pomakça ile %80 oranýnda benzemektedir. Dilde Sýrpça sözcükler çok fazla girmiþ durumda. Fakat kendi dilerini hala yaþatmaktalar. Bölgede kendileri için 3 farklý taným tapýlmaktadýr.Diðer yerler []Tüm bunlarýn yanýnda 1878 göçleri döneminde 20.000 ailenin Ýtalya'ya ve 1.000 aileninde Ýsviçre'ye göçettirildiði ve iskan edildikleri verisi mevcuttur.
ÜNLÜ BÝR POMAK:
Debreli Hasan, Selanik Vilayeti Kayýlar Kazasý debre köyünden olup uzun askerlik yýllarý içerisinde haksýzlýða dayanamayarak kendisine hakaret eden komutanýný vurur ve daðlara kaçar eþkiya olur.
Eþkiyalýðý
Gayri müslimleri soyar.Fakir Türklere daðýtýr. Bekarlarý evlendirir. Bacýsý Erdemuþ ta Ýbrahim Beylerdedir. Zaman zaman jandarmadan kaçak olarak drama'dan kayýlara akrabalarýna bacýsý esmaya ziyarete gelir. Yaptýklarýna çok piþman olmuþtur. Ama çare yoktur.Geri dönülmez yola girilmiþtir.
Edebiyatta Yeri
Asil bir insan olarak Selanik Vilayetinin Drama kazasýnda doðmustur. Eþkiya halk adamý Drama'lý Hasan'ýn askerde kendisine hakaret eden yüzbaþýsýný vurmasý ve daðlara kaçarak Drama civarýnda eþkiyalýk yapmaya baþlamýþ ve bu sýrada halkýn sevgisini kazanmýþtýr. Hasan'ýn ölümü üzerine onu öven "Drama Köprüsü" türküsü söylenmiþtir. Türkünün sözleri genel olarak þöyledir;
Drama köprüsü bre hasan dardýr geçilmez
Soðuktur sularý hasan bir tas içilmez
Anadan geçilir bre hasan yardan geçilmez
At martini de bre hasan daðlar inlesin
Drama mahpusunda bre hasan dostlar dinlesin
Mezar taþlarýný bre hasan koyunmu sandýn
Adam öldürmeyi bre hasan oyunmu sandýn
Drama mahpusunu bre hasan evinmi sandýn
At martini de bre hasan daðlar inlesin
Drama mahpusunda bre hasan dostlar dinlesin..
B.KONCA
-
BAYRAMLARDA BÝR POMAK GELENEÐÝ ( NOHUTLU EKMEK )
Yaþadýðým köyde bayram arifesinden bir gün Önce O Güne Özel olarak bu konuda Ehil bir kadýn tarafýndan yapýlan Nohutlu mayadan almak için Her haneden bir kiþi Sabah Ezanýndan önce Mayayý Tutan Haneye giderler ve sýraya girerek Paylarýna düþen Mayayý aldýktan sonra Arife günü Her evde Mayasý Nohuttan olan Somun þeklinde Nohut Ekmeði( Nohuten leb) yapýlýr . Bu ekmekler küçük somunlar haline getirildikten sonra tepsiye dizilerek köye has fýrýnda piþirilir.Bayram sabahýda her somun Ekmeðin üzerine bir parça kaygana veya Toz þeker yada lokum konularak Tepsinin üzeri peþkir( havlu) ile örtülerek ayný sokakta bulunan tüm komþulara Anne veya evin kýzý tarafýndan daðýtýlýr.Buna Pomakçada (PUDAVKA yada pudava) denilir.Sadece Bayramlarda yapýlan bu ekmeðin tadý lezzeti cok farklýdýr,NERDE ESKÝ BAYRAMLAR NERDEEE DÝYORUM !
-
POMAKLAR :Yaþadýklarý bölgeler nüfus ve etnik kökenleri
Türkiye
Pomaklar’ýn Türkiye'ye geliþi 1878(eski takvime göre 1293 ve bu yüzden Türkiyede genelde 93 macýrý adlandýrmasýda yapýlmaktadýr) yýlý Osmanlý-Rus savaþýndan sonra ve izleyen yýllarda yaþanan göçlerle yoðunluk kazanmýþtýr.
Mudanya Dereköy mübadele pomaklarý (Çýnaraltý köyü) Yerleþim bölgeleri ; Balýkesir / Gönen - Hasanbeyköyü{Balýkesir Erdek YukarýyapýcýBelkýsBallýpýnarDüzler 1924 mübadele pomaklarý}. (Pomakköy) Manyas Necipköy BursaÇanakkale EdirneKarahamza Köyü Uzunköprü/Sazlýmalkoç köyü Lüleburgaz Babaeski Kofçaz Pehlivanköy Alpullu Katranca Büyük Mandýra ÝstanbulEskiþehir Osmaniye Beldesi Ýzmir KýrklareliKocaeli(Konya/ýlgýn/bogazkent köyü)ve(Konya/Çumra/Gökhüyük köyü) Kütahya Samsun Tekirdað'Þalgamlý kasabasý Çerkezmusellim kasabasýMalkara PrafçaHayrabolu Popköy (Kabahöyük) köyleridir. Türkiye'de yapýlan sayýmlarda etnik veya dille ilgili bir veri bulunmamakla birlikte 2.milyon ikiyüzbinin üzerinde Pomak asýllý Türk vatandaþý yaþadýðý tahmin edilmektedir.
Bulgaristan
bölgelerinde ve PomaklarBulgaristan’da Smolyan Blagoevgrad Pazarcýk Velingrad Razlog Kýrcali Gotse DelcevMesta Vadisi Rodop Daðlarý'nda sýkýþýk alanlarda yaþamakatadýr.Lofça Bölgesi civarýnda ise küçük Pomak gruplarý bulunmaktadýr. Bununla birlikte Pomaklarýn %90’ý Rodop daðlarýnýn güneyinde bulunmaktadýr. Bulgar Ýçiþleri Bakanlýðýnýn 1989’da Pomaklar için yaptýðý çalýþmada nüfuslarýnýn 268.971 ile toplam nüfusun %3’ünü oluþturduðunu ortaya koymuþtur.
Makedonya
Makedonyada Pomaklar Berova Debre Manastýr Struga Dolna Reka ve Üsküp civarýnda yaþamaktadýrlar. Nüfuslarý tam tespit edilememekle birlikte toplam 40.000 olduðu söylenmektedir. Gora Makedonya'daki daðlýk bir alanýn adý. Burada yaþayan insanlar da Goralý olarak anýlýyor. Araþtýrmacý Erhan Türbedar'ýn tespitlerine göre Makedonya'da Goralýlar diye ayrý bir kavim bulunuyor. 1991'de yapýlan son nüfus sayýmýna göre Goralýlarýn nüfusu 40 bin civarýnda...
Arnavutluk ve Kosovo
Arnavutluk'ta Pomaklar genellikle Makedon sýnýrýna yakýn olan Golo Bardo Gora ve Sredska Jupa civarýnda yaþamaktadýrlar.Fakat bu güne kadar Arnavutluk Pomaklarý hakkýnda çokta ayrýntýlý araþtýrma olmamýþtýr hatta tamamen yok sayýlmýþlardýr. Tahmin edilen nüfuslarý oldukça ilgi çekicidir. ÇünkÜ kaynaklar Arnavutluk'taki Pomak nüfusunu 80.000-120.000 olduðunu tahmin etmektedirler. Kosova'daki Pomaklar yoðunluklar makedonya ve Arnavutluk sýnýrlarýna yakýn olan Dragas bölgesinde yaþamaktadýrlar.Kullnadýklarý dil pomakça ile %80 oranýnda benemektedir.Dilde Sýrpça sözcükler çok fazla girmiþ durumda.Fakat kendi dilerini hala yaþatmaktalar.Bölgede kendileri için 3 farklý taným tapýlmaktadýr.Türkler Türk kökenli olduklarýný(müslüman oladuklarýndan dolayý)Sýrplar 'müslüman sýrplar tanýmýmakedonlarda müslüman makedon tanýmýný kullanmaktadýr.Kendileri bu tanýmlarý kabul etmemektedir ve Goranlýlar(yukarýlý-daðlý sözcüklerinen türeme) olarak anýlmaktadýr.
Diðer yerler Tüm bunlarýn yanýnda 1878 göçleri döneminde 20.000 ailenin Ýtalya'ya ve 1.000 aileninde Ýsviçre'ye göçettirildiði ve iskan edildikleri verisi mevcuttur.
-
BÝZ POMAKLAR.birarada yaþarken kapýmýzda kilit olmazdý.iple düðüm atardýk.olaki bir komþumuzun bir þeye ihtiyacý olurda girip alsýn diye çünkü herkes tarlada baðda bahçede.ihtiyacý olan komþu akþam olunca komþu ''bugün. bir tas çorba,yada bir ekmek,veya bir tas un aldým ''der.sadece bilgilendirir. daha sonra iade eder.her kesin kapýsý herkese açýktý.herkes herkese yardým ederdi.imece usulu çalýþma pomaklardan.yayýlmýþtýr,düðün yaparken,ev yaparken,hastalýkta,tüm pomaklar seferber olur.takii 1980 li yýllardan sonra pomaklarýn yaþadýklarý yerlere bu deðerlerden yoksun insanlarýn gelmesiyle her þey deðiþti.hýrsýzlýk.üçkaðýtçýlýk.yalan.dolan.dalavereler baþladý.yýllarca köylerimizde bir kedimiz bile kaybolmazdý.þimdi.köylerdeki aðýrlar.hergün soyuluyor.dürüst ve namuslu pomaklar.baþkalarý tarafýndan kandýrýlýyor.çünkü bu güne kadar bu tür insanlarý bilmediði için.böyle hatalar yapýyorlar.biz. pomaklar hakkýnda Dýþarýdan bakan pek olumlu bakmaz.erkeði de kadýný rahat davranýr.sakýnmaz.sýcaktýr.samimidir.içtendir.sevecendir.kadýn erkek bir aradadýr.ama bu çok yadýrganýr.yadýrgayanlar bilmezki.bizde deðil akrabaya.komþu kýzýna bile kem gözle bakmayýz.büyüklerimiz.bir yere gidilecekse kýzlarýný gençlere emanet eder ve gözü arkada kalmaz.bilirki kýzý emin ellerdedir.Bana söylermisiniz.hangi toplumda böyle bir güven.böyle bir anlayýþ.böyle bir.karakter var, saðlýcakla kalýn.(yitirilen deðerlerimiz anýsýna)....BURHANETTÝN KONCA............